محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)
24
دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)
روش ما در اين كتاب جاى خوشبختى است ، اين كتاب كه ما اقدام به طبع و نشر آن نمودهايم ، داراى 780 صفحه از نوع قطع بزرگ است كه در سال 1950 ميلادى نسخه فرانسوى آن از طرف هيئت علمى الأزهر به چاپ رسيده بود ، و اوّلينبار - پس از اينكه از طرف دكتر عبد الصّبور شاهين در سال 1393 ه 1973 م به عربى برگردان شد - در مؤسسّه رسالت بيروت چاپ شد و در « دار البحوث العلميّه » ى كويت ، افست كردند و همچنين ، سومين بار منتشر شد . تمام تلاش من بر اين شد كه روى عبارات كتاب دقت داشته و آن را بهگونهاى درآورم كه نزديكتر به وضع كنونى شود ؛ به اين ترتيب كه با تمام منابع و مآخذى كه امكان دسترسى داشتم و آنچه را كه دربارهء همين مطالب ، نويسندهء كتاب از آنها بحث كرده ، با همهء آنها مقابله كنم . بيشتر آيات قرآنى را كه در اين كتاب آمده است ، استخراج كردم و با قرآن مجيد مقابله كرده و مطابق اعراب قرآن كريم اعرابگذارى نمودم ؛ با علم به اينكه برخى از آيات شريفه اصلا نوشته نشده بود و بعضى به صورت صحيح و بعضى ناصحيح - نه نسبت آيه به سوره و نه ترتيب و شماره آنها - آمده بود ؛ علاوه بر اينكه نويسندهء كتاب ، گاهى عبارت خود را از آيه قرآنى اقتباس كرده است كه من در حاشيه - تحت عنوان اقتباس از آيهء كريمه - به اين موارد اشاره كرده و نام سوره و شمارهء آيه را ذكر كردهام . مرجع احاديث شريفه را از « صحاح » ( صحاح ششگانه ) و كتابهاى حديثى ديگر برحسب روش معمول در كارهاى تحقيقى ، تعيين كردهام ؛ بدين ترتيب كه اوّل نام كتاب سپس شماره جلد و صفحه و شمارهء حديث را آوردهام . با علم به اينكه نويسندهء محقّق زحمت زيادى كشيده است ، ولى حديث را به صورت متعارف كنونى نقل نكرده ، بلكه تنها به نام كتاب و باب مربوط بسنده كرده است ؛ مثلا : صحيح البخارى : باب چهارم يا كتاب زكات - بهطور مثال - يا اصلا حديث را نياورده است . البتّه ، من برگردان عربى را به خاطر رعايت امانت علمى - با اينكه جلد و صفحه و شماره حديث را آوردهام - به حال خود واگذاشتهام . وانگهى تعليقات من بر پارهاى از مواردى كه نويسنده كتاب يا مترجم عربى آن نيز ذكر كردهاند ، از باب همخوانى و مقايسهء با مذاهب ديگر است . و همچنين ، به يك منبع - آنطورى كه نويسنده ذكر مىكند - بسنده نكردهام ؛ بلكه نهايت تلاش ممكن را براى ثبت منابع ديگرى به